povratak na sve vijesti

IZLOŽBA U MUZEJU MIMARA 13. 12. 2017.

četvrtak, prosinca 14. 2017.

Nacionalna zajednica Crnogoraca Hrvatske u suradnji s Maticom crnogorskom u okviru projekta Dani crnogorske kulture, organizirala je Izložbu "Kult Sv. Vladimira Dukljanskog" koja je otvorena u Muzeju Mimara 13. 12. 2017.

IZLOŽBA -SVETI VLADIMIR DUKLJANSKI

MUZEJ MIMARA 13. 12. 2017. do 27. 12. 2017.

"Izložba je i priča o jednom važnom dijelu crnogorske povijesti, prostoru i ličnosti izvorištu crnogorske duhovnost, odnosno mjestu nastanka crnogorske srednjovjekovne tradicije. Ona je priča o kultu sv. Kneza Valdimira  sačuvana u narodnoj memoriji o najdubljim slojevima dukljanske duhovne i državne tradicije. Ona je priča o ljubavi, drvenom krstu, bunaru, ritualu koji se stoljećima odvijao na Rumiji, priča o jednom od najpoštovanijih i najrasprostranjenijih svetitelja ovih prostora, priča o hiljadu godina… Riječ prepuštam autorima koji su i zaslužni za ono što večeras imamo u Muzeju Mimara uz napomenu da su osim njih kao autori ove izložbe su i Sašo Cvetkovski i Dušan Ivanović- rekao je Danilo Ivezić predsjednik Nacionalne zajednice Crnogoraca Hrvatske na otvorenju izložbe u prekrasnom zdanju Muzeja Mimara u Zagrebu. Uz zahvalu uzvanicima i gostima uputio je zahvalu i Matici crnogorskoj kao suorganizatoru, Savjetu za nacionalne manjine na sufinanciranju, Muzeju Mimara i njegovoj ravnateljici koja je prepoznala NZCH kao kvalitetnog partnera u realizaciji značajnog broja kulturnih događanja u Muzeju Mimara, mladim kustosima muzeja koji su postavili izložbu, tehničkom osoblju i Siniši Pušonjiću. Posebna zahvala upućena je dvojici autora izložbe mr. sc. Ivanu Jovoviću i  Miroljubu Orlandiću.

Obraćajući se prisutnima Miroljub Orlandić je između ostalog rekao:

"Kada sam krenuo u tu priču sa grupom volontera-entuzijasta prije više godina, nijesmo imali saznanja koliko je taj kult utkan u narodu, koliko je Sveti Vladimir poštovan i od onih koji nijesu vjernici. Za nas je značajan, jer od njega počinje državnost Crne Gore, a rijetko koja država i narod se može pohvaliti da ima kontinuitet u državnosti cijeli milenijum.  Motivaciju za istraživanje, koje slobodno mogu nazvati misijom, dobio sam u Društvu crnogorsko-makedonskog prijateljstva u Skoplju, kada smo pravili viziju saradnje u oblasti kulture i afirmaciji dobrih odnosa. ...Na istraživačkom putu pomagao mi je i Dušan Ivanović koji je sve fotografisao kao i prof. dr Saša Cvetkovski iz Makedonije. Cvetkovski nas je uputio i gdje da idemo i tražimo dokaze o Svetom Vladimiru. Tako smo stigli i pronašli 87 portreta razasutih po raznim crkvama i manastirima u Crnoj Gori, Albaniji, Bugarskoj, Makedoniji, Rusiji, Svetoj Gori… Pretpostavlja se da je najstarija freska Svetog Vladimira u maloj crkvi, u selu kraj Elbasana, a naučnici tvrde da ispod toga postoji i stariji sloj freske. Profesor Cvetkovski potvrđuje da je njegov životopis nastao 1690. godine. U svakoj crkvi u Albaniji imamo portrete Svetog Vladimira, u Makedoniji, njegov kult rasprostranjen je i u Vojvodini, u Bugarskoj, u dijelu Grčke i u svakom manastiru na Svetoj Gori”... Željeli smo da o ovim važnim datumima ostavimo i pisani trag, zato je došlo i do štampanja Monografije, koja je rezultat višegodišnjih istraživanja naučnika i akademika iz Crne Gore, Albanije, Srbije, Bugarske, Makedonije, Rusije, Grčke. Ovo djelo prvi put na naučnoj osnovi daje potpunu sliku o državnosti i nitko više neće moći da svojata Svetog Vladimira, jer on je ekumenski svetitelj koji pripada svima. Na kraju, on je živio i djelovao mnogo prije raskola hrišćanstva."

"U ime Matice crnogorske i u svoje lično ime, želim da izrazim zadovoljstvo da se i Republici Hrvatskoj, odnosno u ovom reprezentativnom zdanju prisjećamo davne i zajedničke prošlosti, kulta Svetog Kneza Vladimira Dukljanskog, još jedne u plejadi ličnosti koja je oplemenila crnogorsko - hrvatske kulturne odnose"- rekao je mr. sc. Ivan Jovović i nastavio: "Brojni istorijski datumi utkani su u sveukupnu crnogorsku tradiciju posebno mjesto zauzima obilježavanje hiljadugodišnjice od smrti dukljanskog kneza Vladimira. Nedavno obilježeni jubilej bio je povod Crnoj Gori da se institucionalno odredi prema svom ishodištu, što prepoznajemo i u formiranju državnog Odbora za obilježavanje 1000 godina od smrti Kneza Vladimira Dukljanskog - Svetog Vladimira. To je ujedno potvrda da njegov kult predstavlja značajnu smjernicu u razvoju savremenog crnogorskog duhovnog i državnog identiteta, uprkos činjenici da je stoljećima opstajao na jednom uskom prostoru, medu lokalnim stanovništvom Bara i Ulcinja. Međutim, bilo bi neobjektivno sagledavati milenijumski kult u nekim zadatim i ovovremenim nacionalnim ili administrativnim okvirima, s obzirom da je svetački oreol ovog kneza odavno postao simbol univerzalne ljubavi, u kome se susrijeću i prožimaju različiti balkanski etniteti, konfesije i tradicije, zbog čega čini značajnu kulturološku poveznicu istih. Treba napomenuti da na tlu Crne Gore nije preostalo mnogo materijalnih tragova iz vremena kneza Vladimira, ali je najstarija crnogorska relikvija – Krst Svetog Vladimira opstala i objedinjavala stoljećima trokonfesionalni narod barskog kraja. Ona se obzorju Trojčindana, u crkveno - narodnoj procesiji, iznosila na najveći vrh planine Rumije, gdje su blagosiljane sve četiri strane države mirotočivog knezaVladimira. Međutim, nije bilo lako identifikovati puteve svetog kneza Vladimira, počev od činjenice, da su njegove mošti nekoliko puta mijenjale mjesto vječnog počivka, a danas su nakon više stoljeća iz Elbasana premještene u Tiranu. Sticajem istorijskih okolnosti, njegov autentični kult nastao u Duklji u XI. vijeku, vremenom se transformisao u drugim sredinama. Njegova beatifikacija je započeta unutar Barske nadbiskupije, a kanonizovan je u okrilju Ohridske arhiepiskopije. Negdje od kraja XIV. vijeka dukljanski knez u hagiografskim ciklusima pojavljuje pod nazivom Jovan/Ivan Vladimir, čime je njegovo tragično pogubljenje uspoređivano sa onim biblijskim Ivana/Jovana Krstitelja, što inače pokazuje veći broj izloženih portreta, na kojima je Vladimir uglavnom prikazan kao kralj, a negdje kao car, najčešće u kompozicijama sa slovenskim svetiteljima iz kruga Ohridske arhiepiskopije. Matica crnogorska, u saradnji sa makedonskim kolegama, pripremila je u godini jubileja, dakle, 2016. godine, materijal kojim, po prvi put, upoznala stručnu i širu javnost sa kultom Svetog Kneza Vladimira Dukljanskog, što je ovđe prezentovano u formi replika ikona, fresaka, bakroteza i drugih likovnih prikaza ovog sveca. Jedinstvenost ove izložbe ogleda se i u činjenici što je na jednom mjestu objedinjeno pedesetak različitih, vremenski i prostorno, Vladimirovih likovnih predstava. O rasprostranjenosti njegovog kulta po balkanskim zemljama ujedno svjedoče prateće legende uz ovdje prisutne predstave Svetog Vladimira, jer njegov lik susrijećemo u pravoslavnim crkvama i manastirima od Svete Gore, Grčke, Albanije, Makedonije i Bugarske, pa do manastira Svete Katarine na Sinaju. Treba napomenuti da je njegov kult izašao iz navedenog okvira, uslijed velikih migracija stanovništva tokom XVII. vijeka, prije svega, vlaško cincarskog elementa, pa je stigao i do srednje Evrope, odnosno podunavskih zemalja. Prilikom izrade monografije o dukljanskom vladaru i svecu doznali smo za jednu zaboravljenu liturgijsku knjigu koja ukazuje da je njegov kult bio zastupljen i u Rusiji početkom XVIII. Vijeka. Sa zapadne strane, dakle, na hrvatskom prostoru, kult Svetog Kneza Vladimira Dukljanskog je oblikovan u radnjama dubrovačkih i dalmatinskih istoričara i književnika, tj. u djelima Marka Marulića, Mavra Orbinija i Ivana Lucića, u kojima su sačuvani dijelovi  životopisa svetog kneza Vladimira. Preko Orbinijevog djela, Ljetopis Popa Dukljanina je ubrzo postao intelektualna svojina kulturnih krugova u zapadnoj Evropi.  Orbinijevo i Lucićevo izdanje Ljetopisa bili su povod katoličkom sveštenstvu u XVIII. stoljeću, od Vitezovića, Kačića - Miošića pa do Bedekovića da u svojim radnjama reanimiraju i reafirmišu kult svetog Vladimira medu katoličkim klerom i pukom. Tako se tokom XVIII. vijeka, naročito u Dalmaciji, pojavljuju književna djela pisana u duhu panslavenstva, pa u fabulama splitskih pjesnika i polihistorika Jeronima Kavanjina i Julija Bajamontija prepoznajemo životopis svetog knezaVladimira. Uostalom, veliki stvaralac perioda ilirizma Petar Preradović napisao je operski libreto u četiri čina Vadimir i Kosara 1873. godine. Čini se da su upravo književno - istorijske forme uticale da Sveti Vladimir bude uvršten u Litanije svetaca Dalmacije. Preko književnih ostvarenja kult Svetog Vladimira stigao je do Slovenije u prvoj polovini XIX. vijeka. Takođe, interpretacije svetačke legende o Svetom Vladimiru zastupljene su u srpskoj književnosti u XIX. vijeku. Imajući u vidu sve naprijed spomenuto, sa razlogom možemo konstatovati da je kult Svetog Kneza Vladimira prisutan od Jadranskog do Crnog mora. Riječ je o svecu nepodijeljenje Hristove crkve, koji ima latinski i grčki životopis, zasnovan na izvornom staroslovenskom, izgubljenom, predlošku. Po svojoj strukturi kult Svetog Vladimira Dukljanskog oplemenjuje riznicu evropske civilizacije, te ujedno korespondira sa konceptom ekumenizma. Kako je u pitanju kompleksna tematika, Matica crnogorska je publikovala Katalog na crnogorskom i engleskom jeziku, kao potrebnom i pratećem sredstvu izložbe posvećene kultu Svetog Vladimira Dukljanskog."

 

 

Dokument